Związek Harcerstwa Polskiego
Główne Menu
Podstawy harcerskie
Prawo harcerskie
1. Harcerz sumiennie spełnia swoje obowiązki wynikające z Przyżeczenia
harcerskiego.
2. Na słowie harcerza polegaj jak na zawiszy.
3. Harcerz jest pożyteczny i niesie pomoc bliźnim.
4. Harcerz w każdym widzi bliźniego, a za brata uważa każdego innego.
5. Harcerz postępuje po rycersku.
6. Harcerz miłuje przyrodę i stara się ją poznać.
7. Harcerz jest karny i posłuszny rodzicom, i wszystkim swoim
przełożonym.
8. Harcerz jest zawsze pogodny.
9. Harcerz jest zawsze oszczędny i ofiarny.
10.Harcerz jest czysty w myśli, mowie i uczynkach: nie pali tytoniu i nie pije
napojów alkoholowych.
Symbolika i obrzędowość
KRZYŻ HARCERSKI
Jest odznaką wzorowaną na najwyższym odznaczeniu wojskowym - Krzyżu Virtuti Militari (ustanowionym przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1792r.), przyznawanym za wyjątkowe męstwo na polu walki. Projekt Krzyża opracował w 1912 roku ks. Kazimierz Lutosławski, jako odznakę nielegalnie działającej w Warszawie Naczelnej Komendy Skautowej. Krzyż posiada bogatą wewnętrzną symbolikę.
Jego ramiona oplata wieniec z liści lauru (po prawej) - symbolu zwycięstwa, oraz liści dębu (po lewej) - symbolu męstwa. Są one połączone zapinką, która oznacza, że harcerz powinien łączyć w sobie te dwie cechy. Inna interpretacja mówi, że jest to węzeł, który podobnie jak węzeł na chuście (dawniej zastępujący pierścień) ma przypominać o obowiązku spełnienia przynajmniej jednego dobrego uczynku dziennie. Na poprzecznych ramionach Krzyża widnieje napis: Czuwaj! - pozdrowienie harcerskie. Jest on podzielony na dwie części, tak jak ZHP, które składa się z pionu męskiego i żeńskiego (obecnie połączonych).
Miejsce przecięcia ramion Krzyża objęte jest okręgiem - symbolem doskonałości, ewentualnie bratniego harcerskiego kręgu. Wewnątrz okręgu znajduje się lilijka. Gwiazdki na jej ramionach oznaczają oczy harcerza - zawsze szeroko otwarte, starające się dostrzec, kiedy i gdzie harcerz może być potrzebny. Rozchodzące się promienie symbolizują dążenie harcerstwa do objęcia swym wpływem coraz większych kręgów młodych ludzi, a także promieniowanie harcerzy jako przykład dla całej polskiej młodzieży. Spotyka się też interpretację, określającą promienie jako światło gwiazdy przewodniej z fragmentu łacińskiej maksymy - "do gwiazd". Krzyż sam oznacza jej pierwszy człon - "Przez trudy", czyli przez pokonywanie własnej słabości aż po gotowość walki i poświęceń dla Ojczyzny. Na ramionach Krzyża wykropkowane są punkciki oznaczające liczne jak ziarnka piasku czy gwiazdy na niebie dobre uczynki, jakie powinni spełniać harcerze. Według starszych interpretacji punkciki te mają symbolizować niezliczone szeregi harcerzy i harcerek, co niestety obecnie nie znajduje odbicia w rzeczywistości.
Powstałe po listopadzie 1918 roku Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz stanowiący, że Krzyż Harcerski jest jedyną odznaką cywilną, jaką można nosić na mundurze wojskowym. W momencie likwidacji ZHP nie funkcjonował on od 1 czerwca 1950r. do grudnia 1956r. Dawniej Krzyże były numerowane, a numer wpisywano do Książeczki Harcerskiej. Krzyż Harcerski otrzymuje się po złożeniu Przyrzeczenia Harcerskiego i nosi się go 2 cm nad lewą kieszenią munduru.
LILIJKA
Lilijka od początków chrześcijaństwa sybolizuje czystość i cnotę. Nosili ją na swych szatach królowie, na sztandarach książęta, na herbach rycerze. Harcerska lilijka podobno ma swym kształtem przypominać zakończenie igły magnetycznej kompasu. Tak jak igła wskazywała żeglarzom bezpieczną drogę do domu, tak lilijka symbolizuje jedną z najważniejszych powinności harcerza: postępowanie zgodnie z prawem harcerskim. Inni twierdzą, że tak jak kompas północ, tak lilijka ma harcerzom wskazywać drogę do osiągania ideałów. Trzy literki ONC na ramionach lilijki są skrótem hasła filaretów: "Ojczyzna, Nauka, Cnota". Na węźle widnieje skrót nazwy naszej organizacji ZHP. Na lilijce z krzyża nie ma żadnych liter, są za to dwie gwiazdki. Symbolizują one oczy harcerza, zawsze szeroko otwarte, uważnie obserwujące świat, gotowe dostrzec dobro i zło. Są symbolem oczu patrzących i widzących kiedy i gdzie harcerz może być pomocny.
Lilijka Skautowa
|
Lilijka to dawny symbol rycerski, stąd jej kolor - biel - oznacza czystość. Purpura to kolor królewski. Krąg i węzeł oznaczają odpowiednio dążenie do doskonałości i wspólnotę harcerzy. Dwie gwiazdki oznaczają Prawo i Przyrzeczenie Skautowe. Trzy części lilijki to trzy części Przyrzeczenia Skautowego: na służbę Bogu, ludziom i Ojczyźnie. Na środkowej części znajduje się igła kompasu, mająca zawsze wskazywać skautowi dobrą drogę.
Koniczynka
|
Trójramienna koniczynka to oznaka skautek, symbol trzech części Przyrzeczenia Skautowego: na służbę Bogu, ludziom i Ojczyźnie.
Dwie gwiazdki oznaczają Prawo i Przyrzeczenie, które harcerki - skautki mają zawsze przed oczami. Pionowa kreska - to igła kompasu wskazująca właściwy kierunek, a podstawa łodyżki wyraża płomień miłości do ludzi. Barwy - żółcień i błękit - to kolory słońca i nieba. Oznaczają one pogodę ducha i radość życia. Krąg symbolizuje doskonałość i wspólnotę.
HASŁO "CZUWAJ"
Tradycyjne pozdrowienie harcerskie. Ma przypominać o konieczności stałej gotowości do czynu, służby dla Ojczyzny, pracy dla innych i nad sobą. Pozdrowienie to wprowadziła do polskiego skautingu w 1912 roku 3 Lwowska Drużyna Żeńska im. Emilii Plater, założona przez Olgę Drahanowską. Drużyna ta zorganizowała w lipcu 1912 roku obóz, na którym postanowiono zastąpić używane wówczas "CZOŁEM", przejęte od Towarzystwa Sokół, obowiązującym do dzisiaj "CZUWAJ". Uznano bowiem, że w pozdrowieniu sokolim jest element czołobitności, uległości, że pochodzi ono od "chylę czoła". Pozdrowienie używane początkowo przez 3 LDŻ szybko rozpowszechniło się w pozostałych organizacjach skautowych i przyjęte zostało przez cały skauting. Przejął je powstały w 1918 roku Związek Harcerstwa Polskiego.
HYMN HARCERSKI
Wszystko co nasze, Polsce oddamy,
W Niej tylko życie, więc idziem żyć.
Świty się bielą, otwórzmy bramy,
Rozkaz wydany: Wstań! W słońce idź!
ref. Ramię pręż, słabość krusz,
ducha tęż, Ojczyźnie miłej służ!
Na jej zew, w bój czy trud,
pójdzie rad harcerzy polskich ród!
W pierwszym numerze (15.10.1911) lwowskiego "Skauta" ukazał się wiersz Ignacego Kozielewskiego "Marsz Skautów". Wiersz ten do znanej melodii pieśni "Na barykady", dostosowała Olga Drahonowska, dopisując również refren: "Ramię pręż".
Pierwsza publikacja pieśni wraz z nutami miała miejsce też w "Skaucie" (30.10.1912). Treść wiersza uległa przeróbkom. Pierwszym hymnem harcerskim była "Rota" do słów Marii Konopnickiej, jednak pieśń "Wszystko co nasze" zyskała szybko dużą popularność i w 1918 roku została uznana za Hymn Harcerski.
Po uzyskaniu niepodległości zastąpiono oryginalne słowa "zerwiem kajdany" na "otwórzmy bramy". W 1977 roku wprowadzono do hymnu nową, drugą zwrotkę pióra Jerzego Majki ("Socjalistycznej"). VII Zjazd ZHP (1981) przywrócił dawny, mający już 80 - letnią tradycję, tekst.
Przyrzeczenie harcerskie
"Mam szczerą wolę całym życiem pełnić służbę Bogu i Polsce, nieść chętną
pomoc bliźnim i być posłusznym Prawu harcerskiemu."
Pierwsza publikacja tekstu Prawa nastąpiła we Lwowie 1 Listopada 1911r. dla działającej tam Związkowej Komendy Skautowej i jej drużyn. Powyższe prawo zostało przyjęte przez XXVII Zjazd ZHP 9 grudnia 1990r., a Przyrzeczenie przez Nadzwyczajny Zjazd ZHP 10 czerwca 1995r. Poniżej fragment Uchwały tego Zjazdu w sprawie zmian w statucie:
"Słuzbę Bogu rozumiemy tak jak jest ona definiowana w Konstytucji Światowej Organizacji Ruchu Skautowego (WOSM). Wiąże się ona nierozelwalnie z akceptacją wszystkich naczelnych wartości duchowych, takich jak Prawda, Dobro, Sprawiedliwość czy Piękno. Jest to obok służby Polsce i bliźnim, podstawa naszego ruchu."
Mundur harcerski:
Mundur harcerski - rodzaj ubioru o kilkukrotnie zmienianym kroju. Pierwotnie zaprojektowany na wzór mundurów wojskowych miał zastępować ubrania cywilne mogące zniszczyć się na zbiórkach oraz budować wspólnotę harcerzy poprzez ich zewnętrzny jednolity wygląd. Szczegóły dotyczące umundurowania są regulowane przez regulaminy mundurowe poszczególnych organizacji harcerskich.
Generalną zasadą jest, iż ubiór całej drużyny harcerskiej powinien być możliwie jednolity.